भक्तपुर चाँगुनारायणका ३५ वर्षीय युवक संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) को राजधानी आबुधावीमा पाँच वर्षदेखि सुरक्षा गार्डको काम गर्दै आएका छन्।
गत फेब्रुअरी २८ तारिकदेखि जारी चर्किएको अमेरिका–इसराइल–इरान लडाइँका कारण भने उनी थोरै तनावमा छन्।
नहुन् पनि किन — इरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडाविरूद्ध जबाफी मिसाइल तथा ड्रोन हमला सुरू गरेपछि दोस्रो दिन नै आबुधावी विमानस्थल क्षेत्रमा काम गर्ने गोरखाका २९ वर्षीय दिवस श्रेष्ठ लगायत केही विदेशी कामदारको ज्यान गयो। दिवस श्रेष्ठ सुरक्षा गार्डको काम गर्थे।
आफूले सुरक्षा दिने स्कुल मार्च २२ सम्म बन्द भएकाले फुर्सदिला ती युवकले युएईमा कुराकानीका लागि प्रयोग गरिने बोटिम एपमार्फत् भने, 'नेपालमा घरपरिवार तथा आफन्त निकै चिन्तित छन् तर हामी यहाँ सुरक्षित छौं। यहाँको मिसाइल डिफेन्स सिस्टम (क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली) ले राम्रो काम गरिरहेको छ। मिसाइल आक्रमण हुने बित्तिकै हाम्रो मोबाइलमा इमरजेन्सी अलार्म बज्छ र हामी सुरक्षित स्थानमा बस्छौं।'
'त्यस्तो अलार्म हरेक दिन बज्छ। शुक्रबार बिहान र साँझ पनि बजेको थियो। तर सुरक्षा व्यवस्था धेरै राम्रो भएकाले हामी चिन्तित छैनौं,' उनले भने।
डर र त्रासबीच काम
आबुधावीमा रहको प्रसिद्ध शेख जायेद ग्रान्ड मस्क। फोटो सौजन्यः आबुधावीस्थित एक नेपाली
आबुधावी जस्तै युएईका दुबई र शारजहाँ जस्ता सहरबासीको कथा–व्यथा उस्तै छ। पश्चिम एसियामा जारी लडाइँको चिन्ताले यतिखेर त्यहाँ बसोबास गर्ने मानिसलाई मात्र होइन, त्यहाँ कार्यरत विदेशी कामदारका देशमा घरपरिवार आफन्त र सरकारलाई समेत सताइरहेकै छ।
युएईमा ७ लाखभन्दा बढी नेपाली कामदार रोजगारीमा अल्झिएका छन्।
खाडी क्षेत्रमा कतार, साउदी अरेबिया, ओमान, बहराइन, इराक लगायत देशमा कार्यरत नेपाली समेत जोड्ने हो भने त्यो संख्या करिब १९ लाख पुग्छ। अझ खाडीसँग सीमा जोडिएको उत्तर अफ्रिकाका देश समेत जोड्दा त्यस क्षेत्रमा रहेका नेपालीको कुल संख्या २५ लाख रहेको परराष्ट्र मन्त्रालयको अनुमान छ।
आबुधावीस्थित नेपाली दूतावासका एक अधिकारीका अनुसार विगत दुई सातादेखि जारी इरानी हमलाबीच सहज जीवनयापन गर्न खाडीवासीलाई केही कठिन भइरहे पनि त्यस्तो प्रतिकूल अवस्थामा बाँच्न लगभग सबै जना बिस्तारै अभ्यस्त हुन थालिसकेका छन्।
लडाइँ सुरू भएयता इरानले युएईका अमेरिकी सैन्य अखडालाई ताकेर झन्डै ३०० मिसाइल र १५०० भन्दा बढी ड्रोन हमला गरिसकेको छ।
'तर यहाँको सुरक्षा प्रणाली एकदमै राम्रो भएकोले कुनै समस्या छैन। किनमेलदेखि घुमफिर वा काममा जान आउन पनि कुनै समस्या छैन। सबै थोक सामान्य जस्तै छ,' उनले भने।
दुबईको अवस्था
युएईको राजधानी आबुधावीदेखि १४० किलिमिटर पश्चिममा खाडी क्षेत्रकै सायद सबभन्दा चर्चित र व्यस्त दुबई सहर रहेको छ। त्यो विशाल महानगरमा मात्र ३ लाखभन्दा बढी नेपाली कामदार भएको अनुमान छ।
धेरै उत्तर अफ्रिकी, दक्षिण तथा पूर्वी एसियाली तथा युरोपेलीहरूको समेत सपनाको सहर मानिएको दुबई व्यापार, व्यवसायका साथै झिलिमिली तथा मनोरञ्जनका लागि प्रख्यात छ।
छोटो समयमा दुबईले चामत्कारिक प्रगतिको श्रेय त्यहाँका अमिर शेख मोहमद बिन रशिद माक्तोमको दुरदृष्टि, रणनैतिक योजना, विकासप्रतिको भोकलाई दिइन्छ।
अहिले इरान युद्धको मारमा परे पनि दुबई सरकारले सबै नागरिक तथा विदेशी कामदारको सुरक्षामा कुनै कसर नराखेको त्यहाँस्थित नेपालीहरू बताउँछन्।
इरानी हमला सुरू भएपछि युएईमा अहिलेसम्म तीन जना विदेशी कामदारको ज्यान गएको र कैयौं घाइते भएको खबर छ।
त्यहाँ सुरक्षा गार्डका रूपमा कार्यरत चिसंखुगढी ओखलढुंगाका दिलु विरही कान्छाको भनाइमा लगातार इरानी मिसाइल र ड्रोन हमलाका कारण नेपालीहरू डर र त्रासमा काम गर्न बाध्य छन्।
सुरक्षा गार्डका रूपमा काम गरिरहेका उनले फुर्सद निकालेर फेसबुक मेसेन्जरमार्फत भने, 'दुबईको अवस्था सामान्य छैन। हिजो मात्रै पनि दुबई सेन्ट्रल मलमा ड्रोन हमलापछि आगो लागेको थियो। बेला बेलामा मिसाइल आइरहन्छ र त्यसलाई निस्क्रिय बनाउने क्रममा आकाशबाट केही टुक्रा खस्ने डर हुन्छ। त्यस्तो बेला सबैलाई सुरक्षित आश्रय लिन सूचना दिने गरिन्छ।'
उनका अनुसार दुबईका नागरिकहरू प्रायः घर वा कार्यालयभित्रै बसिरहेका छन्।
'तर हामीजस्ता नेपाली कामदारहरू बाहिर वा आ–आफ्नो कार्यक्षेत्रमा खटिनुपर्ने बाध्यता छ। यो अवस्था कहिलेसम्म रहने हो, थाहा छैन। त्यसैले डर र त्रास हट्न सकेको छैन,' उनले भने।
दुबईको पुरानो सभ्यता मानिने बरदुबई क्षेत्र धेरै नेपाली कामदारको कार्यस्थल र घर समेत हो। त्यहाँको समुद्री पानी बहने क्रिक र अल,शिन्दागा पार्कमा आइतबार नेपालीहरूको भिड लाग्छ।
तर अहिले त्यो क्षेत्र थोरै सुनसान हुन थालेको त्यहाँ ट्राभल व्यवसायमा व्यस्त रहने स्याङ्जाका एक युवकले बताए। उनका अनुसार युएईका आबुधावी र दुबईले इरान युद्धको मार खेपिरहे पनि नेपाली र अन्य देशका कामदार आत्तिनुपर्ने अवस्था छैन।
उनले ह्वाट्स एपमार्फत बोलेर सन्देश पठाउँदै भने, 'यहाँको सरकारले अत्यावश्यक काम बाहेक घर बाहिर ननिस्कनु भनेको छ। त्यसैले धेरै जना बाहिर हिँडेको देखिँदैन। नेपाली कामदारहरू थोरै चिन्तिन भए पनि सबै आ–आफ्ना काममा लागिरहेका छन्।'
इरान युद्ध लम्बिरहने अवस्था आयो भने चाहिँ केही समस्या हुन सक्ने उनको चिन्ता छ।
'दुबई पर्यटन व्यवसायमा आधारित सहर भएकाले केही होटलहरूले केही कामदारलाई बेतलबी बिदामा घर पठाउन सक्ने संकेत गरेका छन्। तर अहिले नै आत्तिनुपर्ने अवस्था आइसकेको छैन,' उनले थपे।
इरान युद्ध सुरू हुने बित्तिकै पश्चिम एसियाको आकाश यात्रुबाहक विमानका लागि केही दिन बन्द गरिएको थियो। केही दिनयता भने सबै वायुसेवाले उडान सुरू गरिसकेकाले नेपाल आउजाउ गर्न हवाई यातायात सहज भएकामा उनी खुसी छन्।
'अहिले युएईबाट नेपाल आउजाउ गर्ने सबै वायुसेवाले उडान सुरू गरेपछि कुनै काम विशेषले तत्कालै घरदेश जान चाहनेहरूलाई सजिलो भइसकेको छ,' उनले भने।
तर युद्ध लम्बिए अर्कै अवस्था आउन सक्ने चिन्ता व्याप्त छ।
गैरआवासीय नेपाली संघका एक पूर्व पदाधिकारीले भने, 'अहिलेसम्म अवस्था ठिक छ, सबै सामान्य छ। तर एकतर्फी हमलाको क्रम थप चर्किएर दुईतर्फी लडाइँ हुने अवस्था आयो भने हामी सबैले पशुपतिनाथसँग प्रार्थना गर्नु बाहेक अरू उपाय हुँदैन।'
भ्रामक तथा झुटा सूचनाको खतरा
युएईबारे भ्रामक तथा झुटा विवरण फैलाएको आरोपमा एक नेपालीसहित कैयौं विदेशी कामदार कानुनको फन्दामा परिसकेका छन्। सौजन्यः युएई सरकार
इरान युद्ध जारी रहेको अवस्थामा सामाजिक सञ्जालमा आइरहने भ्रामक सूचना तथा झुटा खबर फोटो वा भिडिओहरू नेपाली युवकहरूजस्ता विदेशी कामदार र तिनका घरपरिवार तथा आफन्तलाई ठूलो टाउको दुखाइको विषय बनेको छ।
'सोसल मिडियाहरूमा आइरहने एआईले बनाइएका फोटो तथा भिडिओका कारण हाम्रो मात्र नभई आफन्तहरूको समेत चिन्ता बढेको छ। त्यस्ता झुटा खबर तथा फोटो भिडिओ हेरेर आफन्तहरू आत्तिएर सम्पर्क गर्छन्। तर हामी यहाँ ठिक छौं, सुरक्षित छौं,' उनले भने।
यसरी सामाजिक सञ्जालमा जथाभाबी भ्रामक वा झुटा विवरण फोटो वा भिडिओ राख्ने प्रयोगकर्ता विरूद्ध युएई सरकारले कानुनी कारबाही सुरू गरिसकेको छ।
पछिल्लो विवरण अनुसार युएईका महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयले सञ्जालमार्फत भ्रामक वा झुटा सूचना फैलाउने १० जना विदेशी कामदारविरूद्ध आपराधिक मुद्दा चलाउने निर्णय गरिसकेको छ। तीमध्ये एक जना नेपाली कामदार छन्।
अर्को विवरण अनुसार, सार्वजनिक स्थलमा फोटो तथा भिडिओ लिएर सामाजिक सञ्जालमार्फत भ्रामक सूचना फैलाउने कसुर गरेको आरोपमा आबुधावी प्रहरीले विभिन्न देशका ४५ जनालाई पक्राउ गरेर कानुनी कारबाही अघि बढाएको छ।
आबुधावीस्थित नेपाली दूतावासका अधिकारीले भने, 'यहाँ नेपालमा जस्तो जे पायो र मनलाग्दी भ्रामक झुटा भिडिओ र फोटा सामाजिक सञ्जालमा हाल्न पाइँदैन। त्यसो गरेमा यहाँको सरकारले तुरून्त कानुनी कारबाही गरिहाल्छ। यहाँको कानुन कडा छ र पुलिसले निरन्तर निगरानी गर्दै त्यस्ता काम गर्ने मानिस पक्राउ गरिरहेको छ।'
त्यसै कारण हुनसक्छ, यो समाचार तयार पार्ने क्रममा युएईस्थित प्रायः नेपालीले आफ्नो परिचय खुलाउन चाहेनन्। न उनीहरूले त्यहाँको ताजा अवस्था झल्काउने कुनै फोटो नै पठाउन चाहे।
***
(सुरेन्द्र फुयाल स्वतन्त्र पत्रकार हुन्। उनका अन्य लेखहरू पढ्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्।)
एक्सः @surendraphuyal
